Nagroda im. prof. Włodzimierza Krzyżosiaka dla badaczy z IIMCB za publikację w „Nature” 

Dlaczego szczepionki mRNA działają w komórkach dłużej i skuteczniej? Odpowiedź przynosi praca naukowców z IIMCB, opublikowana w „Nature” wspólnie z badaczami z Uniwersytetu Warszawskiego, Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz firmy ExploRNA Therapeutics.  
 
Jej autorzy otrzymali właśnie Nagrodę im. prof. Włodzimierza Krzyżosiaka, którą Komitet Biologii Molekularnej Komórki PAN przyznaje za najlepszą pracę doświadczalną o kwasach nukleinowych, wykonaną w polskim laboratorium i opublikowaną w danym roku, tym razem w 2025. 

Dlaczego mRNA działa dłużej 

W nagrodzonej pracy, „Re-adenylation by TENT5A enhances efficacy of SARS-CoV-2 mRNA vaccines”, badacze opisali mechanizm, który za to odpowiada. Kluczową rolę odgrywa w nim enzym TENT5A. Wydłuża on tzw. ogon poli(A) na końcu cząsteczki mRNA. Dzięki temu mRNA jest bardziej stabilne i dłużej pozostaje aktywne, a komórka może wytworzyć więcej antygenu, czyli białka pobudzającego układ odpornościowy. 

Rola makrofagów 

Zespół wykazał też, że po podaniu szczepionki szczególnie ważne są makrofagi. Te komórki odpornościowe pobierają mRNA i na jego podstawie produkują antygen. Wiedza o działaniu TENT5A może pomóc w projektowaniu skuteczniejszych szczepionek i innych terapii opartych na mRNA. 

Autorzy 

Pierwszym autorem pracy jest dr Paweł Krawczyk, a autorami korespondencyjnymi prof. Andrzej Dziembowski i dr hab. Seweryn Mroczek. Z IIMCB w badaniu uczestniczyli także: Michał Mazur, Wiktoria Orzeł, Olga Gewartowska, Sebastian Jeleń, Wiktor Antczak, Karolina Kasztelan, Aleksandra Brouze, Katarzyna Matylla-Kulińska, Natalia Gumińska, Bartosz Tarkowski, Ewelina P. Owczarek, Kamila Affek, Małgorzata Sroka i Monika Kusio-Kobiałka. Część z nich jest jednocześnie związana z Wydziałem Biologii UW. 

Drugie wyróżnienie 

W tym samym konkursie prof. Andrzej Dziembowski otrzymał także wyróżnienie jako współautor artykułu „Chemical circularization of in vitro transcribed RNA for exploring circular mRNA design”, opublikowanego w „Nature Communications”. 

Publikacja w Nature dostępna pod linkiem: https://www.nature.com/articles/s41586-025-08842-1 
Publikacja w Nature Communications: https://www.nature.com/articles/s41467-025-61775-1 
Informacja opracowana na podstawie materiału Biura Promocji Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.